W piątek, 16 stycznia 2026 roku, w Sali Profesorskiej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie odbyło się spotkanie inaugurujące nowy cykl seminariów naukowych Kolegium Gospodarki i Administracji Publicznej (GAP). Wydarzenie zainaugurowała, niezwykle aktualnym i pobudzającym do refleksji wykładem, Rosie Collington – badaczka z Copenhagen Business School, współautorka głośnej książki The Big Con: How the Consulting Industry Weakens our Businesses, Infantilizes our Governments and Warps our Economies, napisanej wspólnie z prof. Marianą Mazzucato. Wystąpienie pt. „Wielka ściema. Jak firmy konsultingowe odbierają sprawczość rządom” zgromadziło licznych słuchaczy w tym: przedstawicieli społeczności akademickiej UEK, studentów oraz gości z krakowskich uczelni. Spotkanie odbyło się pod Honorowym Patronatem Rektora UEK. Małopolska Szkoła Administracji Publicznej UEK pełniła rolę partnera tego wydarzenia.

W swoim wykładzie Rosie Collington przedstawiła najważniejsze tezy zawarte w książce, która od momentu wydania w 2023 r. zyskała status jednego z najważniejszych głosów w debacie o kondycji sektora publicznego. Autorki książki argumentują, że globalne korporacje konsultingowe (tzw. „Wielka Czwórka” – McKinsey, Boston Consulting Group, Deloitte, PwC) nie tylko wpływają na kształtowanie polityk publicznych, ale zastępują instytucje państwowe w realizacji ich podstawowych zadań, często bez odpowiedniego nadzoru demokratycznego, przejrzystości i długofalowej odpowiedzialności. Zjawisko to – według autorek – prowadzi do systemowego osłabienia zdolności państw do samodzielnego projektowania i wdrażania polityk publicznych, a w dłuższej perspektywie do utraty zaufania obywateli do instytucji demokratycznych. Jak zauważyła Collington, outsourcing wiedzy i kompetencji do sektora komercyjnego prowadzi często do uzależnienia rządów od zewnętrznych podmiotów, które nie ponoszą konsekwencji społecznych, gospodarczych ani środowiskowych decyzji, które współtworzą.

Do wystąpienia odniosła się koreferentka – dr Monika Mazur-Bubak z Katedry Gospodarki Publicznej, która zwróciła uwagę na znaczenie poruszanej problematyki w polskim kontekście. Wskazała, że również w naszym kraju obserwujemy rosnącą rolę firm doradczych w procesach decyzyjnych, przy jednoczesnym braku długofalowej strategii budowy kompetencji wewnątrz administracji publicznej. Zjawisko to może prowadzić do podobnych ryzyk, jak te opisane w książce, szczególnie w obszarach takich jak cyfryzacja, transformacja energetyczna czy zarządzanie środkami unijnymi. Spotkanie poprowadził dr Michał Żabiński z Katedry Zarządzania Publicznego, podkreślając, że seminaria Kolegium GAP mają na celu nie tylko prezentację badań, lecz również stymulowanie debaty o roli państwa, wiedzy eksperckiej i odpowiedzialności publicznej w dynamicznie zmieniającym się świecie.

Seminarium stało się przestrzenią do postawienia pytań, które coraz częściej pojawiają się w debacie publicznej: Jak odbudować zaufanie do instytucji publicznych? Jak zapewnić autonomię decyzyjną administracji w erze „konsultingokracji”? Czy możliwa jest reforma, która wzmocni państwo jako kreatora, a nie tylko zarządcę polityk publicznych? Książka The Big Con – jak podkreśliła Collington – nie jest atakiem na ideę doradztwa, ale wezwaniem do refleksji nad granicami jego roli. Potrzebujemy instytucji, które potrafią współpracować z zewnętrznymi ekspertami, zachowując przy tym podmiotowość i odpowiedzialność wobec społeczeństwa.